Güvenli Sahiplenme Rehberi

Bu rehber, Yuvadost üzerinden bir dostu sahiplenirken hem yasal yükümlülüklerinizi hem de kendinizi dolandırıcılıktan korumanın yollarını anlatır. Amacı korkutmak değil; bilgiyle karar vermenizi sağlamak. Buradaki bilgiler Türkiye Cumhuriyeti mevzuatına dayanır ve sayfanın sonunda güncelleme tarihi bulunur.

1. Sahiplenmenin hukuki çerçevesi

Sahiplenme bir hayırseverlik işi değil, hukuki sonuçları olan bir sorumluluk üstlenmedir. Bilmeniz gereken temel düzenlemeler:

2. Sahiplenmeden önce: kendinizi sınayın

Sahiplenme kararı, dostunuzun ömrü boyunca sürecek bir taahhüttür. Vermeniz gereken dürüst cevaplar:

• •Süre: Dostunuzun türüne göre 10-20 yıl yanınızda olacak. Taşınma, iş değişikliği, ayrılık, hastalık gibi senaryolarda planınız var mı?
• •Bütçe: Mama, aşı, parazit uygulaması, veteriner kontrolü, kısırlaştırma ve beklenmeyen tedaviler düzenli giderdir. Yıllık ortalama maliyeti şimdiden hesaplayın.
• •Barınma: Konutunuz kira mı? Kira sözleşmenizde ve yönetim planınızda engel var mı? Yönetici izin belgesi alınabiliyor mu?
• •Zaman: Yürüyüş, oyun ve eğitim için günlük ayırabileceğiniz gerçek süre nedir? Uzun yolculuk ve tatillerde bakım planı kime ait?
• •Hane: Evdeki her yetişkin kararın içinde mi? Alerji, küçük çocuk, yaşlı birey veya başka dostlar var mı?
• •Beklenti: Yavru mu, yetişkin mi? Yetişkin dostlar genellikle karakteri bilinen, tuvalet eğitimi tamamlanmış ve daha kolay uyum sağlayan bireylerdir.
• •Acil durum: En yakın 7/24 veteriner kliniği ve acil bütçe hazırlığı.
• •Sigorta: Üçüncü kişi sorumluluk sigortası, dostunuzun başkasına verebileceği zararı (Borçlar Kanunu md. 67 kapsamındaki sorumluluğunuzu) güvence altına alır. Poliçe kapsamını mutlaka sorun.

3. Kimden sahiplenilir: doğru kaynaklar

Yasal olarak yapılamayan yollar: Kedi ve köpeklerin satışı yalnızca Bakanlıkça izinli üretim yerlerinden yapılabilir; ev hayvanı satış yerlerinde kedi ve köpek bulundurulup satılamaz. Bakanlıkça belirlenen tehlike arz eden dostlar (ve melezleri) sahiplenilemez, satılamaz, hediye edilemez ve reklamı yapılamaz. Bu nedenle platformda böyle bir ilan yayımlanamaz; denk gelirseniz bildirin.

4. Belgeleri ve sağlığı doğrulayın

Devir öncesi şu belgeleri kendi gözünüzle görün:

• •Ev Hayvanı Pasaportu ve aşı karnesi (kuduz aşısı kayıtlı olmalı)
• •Mikroçip numarası ve PETVET kaydı; numarayı okutun, kaydın kimin adına olduğunu kontrol edin
• •Kısırlaştırma bilgisi (yapıldı mı, tarihi nedir)
• •İç ve dış parazit uygulamalarının tarihleri
• •Bilinen kronik hastalık, ilaç kullanımı ve geçirilmiş operasyonlar
• •Mümkünse son veteriner muayene kaydı

Şüphe duyduğunuzda devri erteleyin ve birlikte veterinere gidin. Muayene ücretini siz ödemeyi teklif etmeniz, hem dostunuz hem kendiniz için en ucuz güvencedir. Mikroçip kaydı başka bir kişi adına ise veya kayıt hiç yoksa, dostunuzun yasal durumu belirsiz demektir; bu durumda devri yazılı belge olmadan tamamlamayın.

5. Güvenli buluşma ve devir

• •Buluşmayı gündüz, kamuya açık ve kalabalık bir yerde yapın; mümkünse yanınızda birini götürün.
• •İlk buluşmayı evinizde yapmayın; karşı taraf adresinizi bilmesin.
• •Dostunuzu en az 20-30 dakika gözlemleyin: yürüyüşü, teması, sese tepkisi, tasma davranışı.
• •Sizinle ve diğer insanlarla temasını görün; mümkünse dostunuzu çocuklarla ve diğer dostlarla bir arada gözlemleyin.
• •Belirtilen yaş, ırk ve davranış bilgilerini ilanla karşılaştırın; tutarsızlık varsa nedenini sorun.
• •Devri yazılı yapın (aşağıda örnek maddeler var) ve bir kopyasını saklayın.
• •Devir sırasında dostunuzun bilinen davranışları ve bakım alışkanlıkları hakkında yazılı not isteyin (hangi mama, ne sıklıkla, hangi alışkanlıklar).

6. Ödeme: ne ödenir, ne ödenmez

Yuvadost bir sahiplendirme platformudur; dostun kendisi için ücret istenemez. Ücretli ilan yalnızca belgesi doğrulanmış üreticilerin «Yetkili Üretici» ilanlarında açılabilir.

• •Ödenebilir: Yalnızca belgelenebilir masraflar — aşı, mikroçip, kısırlaştırma, veteriner muayenesi. Bunlar için makbuz veya veteriner fatura isteyin.
• •Ödenmez: Dostun bedeli, «kapora», «rezervasyon ücreti», «kargo ücreti», «sigorta bedeli», «noter masrafı» gibi isimler altında talep edilen ön ödemeler.
• •Kural: Dostunuzu ve belgelerini görmeden, mikroçip kaydını doğrulamadan tek kuruş ödemeyin. Gerçek sahiplendirmede acele ettiren taraf olmaz.
• •Havale/EFT yerine mümkünse elden ve karşılığında yazılı belge alarak ödeme yapın.

7. Devir sonrası yasal işlemler (en sık atlanan bölüm)

Devir, dosyanın kapanması değil başlangıcıdır. Aşağıdaki bildirimler sizin sorumluluğunuzdadır:

Uyarı: Kimliklendirmeyi üzerinize almazsanız, dostunuz yasal olarak sizin adınıza kayıtlı olmaz. Bu; kayıp durumunda size dönmesini zorlaştırır, bakım masraflarında sorumluluk tartışması yaratır ve idari para cezası riski doğurur. Ayrıca terk nedeniyle yaptırım uygulananlar, bir takvim yılı içinde birden fazla dostunu kaybedenler veya aynı dostunu birden fazla kez kaybedenler üç yıl süreyle bakımevlerinden sahiplenemez.

8. İlk 90 gün: uyum, güvenlik ve alışma

Uyum bir gecede olmaz. Yeni bir ev, yeni kokular, yeni insanlar; dostunuz için büyük bir değişimdir. Yaygın kabul gören yaklaşım üç aşamalıdır:

• •İlk 3 gün — güvenli alan: Sakin bir oda, sessiz ortam, gözlem. Çok fazla ziyaretçi ve kalabalık yok. Yemek, su, tuvalet alanı sabit.
• •İlk 3 hafta — düzen: Rutin yürüyüş ve beslenme saatleri, sessiz tanıştırmalar, ev kurallarının nazikçe öğretilmesi.
• •İlk 3 ay — güven: Eğitim, sosyalleşme, veterinere düzenli gidiş ve tam bağlanma. Bu dönemde davranış değişimleri normaldir.

Ev güvenliği kontrolü:

• •Balkon ve pencerelerde tel/koruma; kedi için kaçış noktaları kapatılmalı.
• •Kablolar, ilaçlar, temizlik kimyasalları ve zehirli bitkiler erişim dışına alınmalı.
• •Çöp kapağı kilitlenebilir olmalı; kedi kumu ve mama alanı ayrı konumlandırılmalı.
• •Tasma, göğüs tasması ve uygun boyutta taşıma kutusu devir sırasında hazır olmalı.
• •Mikroçip bilgisi ve veteriner iletişimi buzdolabı üzerinde görünür bir yerde dursun.
• •Apartman/site için: yönetim planı, asansör ve ortak alan kuralları, evcil dostlarla ilgili site kararı.
• •Küçük çocuklu evde: ilk günlerde birebir gözetim, dostunuzun yalnız bırakılmaması, yatak/oyuncak paylaşımının kontrolü.

9. Sorumluluk ve güvence

• •Sahibi olduğunuz andan itibaren, dostunuzun üçüncü kişilere verdiği zarardan kusurunuz olmasa da sorumlusunuz. Bu sorumluluk ağır bir yükümlülüktür ve hafife alınmamalıdır.
• •Komşularınıza karşı rahatsız etmeme borcunuz vardır. Sürekli gürültü, ortak alan kirleticiliği veya saldırgan davranış, yönetim planı ve kira sözleşmesi üzerinden uyuşmazlığa dönüşebilir.
• •Sigorta: Üçüncü kişi sorumluluk sigortası, büyük ve ani zararlarda sizi korur. Poliçe satın alırken kedi/köpek kapsamı, yaş ve ırk istisnaları, teminat üst sınırı ve muafiyet oranını yazılı olarak sorun.
• •Yerel yönetimlerin park ve ortak alanlarla ilgili kurallarına uyun; dostunuzu tasmasız ve kontrolsüz bırakmayın.
• •Kapı ve bahçe güvenliği: kayıp vakalarının çoğu açık kalan kapı, kırık tel veya ani kaçıştan kaynaklanır. Mikroçip, kayıp durumunda size dönmenin tek güvenilir yoludur.

10. Dolandırıcılık kırmızı bayrakları

Aşağıdakilerden birini görüyorsanız durun, ilan sahibinin kimliğini doğrulamadan ilerlemeyin ve ilanı bildirin:

• •Dostun kendisi için ücret istenmesi; «kapora», «rezervasyon», «kargo» adı altında ön ödeme talebi.
• •Dostun fotoğrafını paylaşmayı reddetme, yalnızca internetten alınmış görsel kullanma.
• •Canlı görüntülü görüşmeye yanaşmama, soruları geçiştirme.
• •«Yurt dışına gidiyorum», «bugün son gün», «başka talip var» gibi acele ettirme baskısı.
• •Platform dışına, özellikle sadece kısa mesaj veya doğrulanmamış numaraya yönlendirme.
• •Uzaktan «kargo ile göndereyim» teklifi (canlı bir dost kargo ile devredilmez).
• •Var olmayan bir adres veya buluşmayı sürekli erteleme.
• •Belge (pasaport, aşı karnesi, mikroçip kaydı) gösterememe.
• •Ödemenin dostunuzu görmeden, yalnızca IBAN üzerinden istenmesi; hesap sahibinin farklı kişi olması.
• •Karşı tarafın kimseden referans verememesi, sosyal medya veya platform geçmişinin boş olması.
• •«Safkan», «pedigrili», «yarışma şampiyonu» gibi abartılı beyanlarla ücretin yükseltilmesi.
• •Fotoğrafların başka bir ilandan alınmış olması (aynı görseli platformda farklı hesaplarda görebilirsiniz).
• •Devir sırasında sözleşmeyi imzalamaktan kaçınma, kimlik paylaşmama.
• •Dostun mikroçip kaydının başkası adına olduğunu söylemesi ve devretmeyi reddetmesi.

Unutmayın: Gerçek sahiplendirmede acele ettiren taraf olmaz, ücret istenmez ve karşı taraf sorularınızdan rahatsız olmaz.

11. Şüpheli veya yasa dışı durumu bildirin

Bildirimde bulunurken ilan bağlantısını, tarih ve saati, ekran görüntüsünü ve varsa yazışma kayıtlarını ekleyin. Delil, süreci hızlandırır.

12. Yazılı sahiplendirme: örnek maddeler

Yazılı devir belgesi zorunlu değildir; ancak uyuşmazlığı baştan önler. Aşağıdaki maddeleri iki nüsha hâlinde imzalamanız önerilir:

• •Tarafların ad-soyad, iletişim ve kimlik bilgileri; devir tarihi.
• •Dostun adı, türü, ırkı, doğum tarihi, cinsiyeti, mikroçip numarası, pasaport numarası.
• •Dostun bilinen sağlık durumu, kronik hastalıkları, kullanmakta olduğu ilaçlar ve davranış notları.
• •Devrin ücretsiz olduğu; yalnızca belgelenen masrafların (varsa) listesi ve makbuzları.
• •Mikroçip/PETVET sahip değişikliğinin 60 gün içinde yeni sahibince tamamlanacağı.
• •Kuduz aşısı dâhil aşı takviminin sürdürüleceği, düzenli veteriner kontrolü yapılacağı.
• •Kısırlaştırma taahhüdü (gerekiyorsa tarih belirtilerek).
• •Dostun terk edilmeyeceği, bakım ve beslenmesinin üstlenildiği; hukuki zorunluluk bulunduğu.
• •Devir sonrası ilk 3 ay boyunca tarafların iletişime açık olacağı; dostun uyum sorunu yaşaması hâlinde öncelikle eski sahibiyle görüşüleceği.
• •Yanıltıcı beyan hâlinde tarafların haklarının saklı olduğu.

13. Sık sorulan sorular

Sahiplenmek için ücret ödemek zorunda mıyım? Hayır. Dostun kendisi için ücret istenemez. Yalnızca aşı, mikroçip, kısırlaştırma gibi belgelenebilir masraflar istenebilir; makbuz isteyin.

Mikroçip taktırmak zorunda mıyım? Evet. Kedi, köpek ve gelincikler için kimliklendirme yasal zorunluluktur; süresi 31 Aralık 2025 olarak belirlenmiştir.

Sahip değişikliğini bildirmesem ne olur? Dostunuz yasal olarak sizin adınıza kayıtlı olmaz; kayıp durumunda size dönmesi zorlaşır, sorumluluk tartışması doğar ve idari para cezası riski oluşur.

Barınaktan sahiplenmek ücretli mi? Bakımevlerinden sahiplendirme ücretsizdir; sahiplendirme belgesi ile devir yapılır.

Yasak ırklardan birini sahiplenebilir miyim? Hayır. Bakanlıkça belirlenen tehlike arz eden dostlar sahiplenilemez, satılamaz, hediye edilemez ve reklamı yapılamaz.

Kiralık evde sahiplenebilir miyim? Kural olarak evet; ancak kira sözleşmenizde ve yönetim planınızda engel bulunup bulunmadığını önce kontrol edin. Konutta köpek bakılabilmesi için yönetim planı ve yönetici izin belgesi aranır.

Dostum hastalanırsa ne yapmalıyım? Teşhis ve tedavi yalnızca veteriner hekim tarafından yapılır. Platformdaki bilgiler muayenenin yerini tutmaz; acil durumda en yakın kliniğe başvurun.

Sahiplendikten sonra vazgeçersem? Dostunuzu terk edemezsiniz. Yapmanız gereken, yeniden sahiplendirmek veya bakımevine teslim etmektir. Terk, idari yaptırıma bağlıdır ve 3 yıl sahiplenme yasağı doğurabilir.

14. Sorumluluk ve güncelleme

Bu rehber bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut olayınıza ilişkin değerlendirme için bir avukata veya veteriner hekime başvurun. Mevzuat değiştiğinde bu sayfa güncellenir; güncel mevzuat metinleri Resmî Gazete ve Tarım ve Orman Bakanlığı kaynaklarından doğrulanmalıdır.

Şüpheli bir ilan, ön ödeme talebi veya kötü muamele şüphesi gördüğünüzde yalnız kalmayın: ilan sayfasındaki Şikâyet et bağlantısını kullanın veya İletişim sayfasından bize yazın. Her bildirim incelenir; ağır ihlallerde hesap kapatılır ve gerekli hâllerde yetkili makamlara bildirimde bulunulur.

Kimlik ve iletişim bilgilerini mutlaka doğrulayın.

Kargo veya taşıma bahanesiyle gönderilen ödeme taleplerine dikkat edin.

Şüpheli ilanları raporlayın; ekip her bildirimi inceler.